Lục Ngạn, Khuôn Thần và hồ Cấm Sơn

Năm 2026, toàn thành phố có khoảng 29.800 ha vải. Vùng trồng chính gồm phường Chũ, phường Phượng Sơn, các xã Lục Ngạn, Sơn Hải, Phúc Hòa, Đông Phú. Nhãn hiệu vải thiều Lục Ngạn được bảo hộ ở 8 nước.

Mùa 2026 là năm mất mùa. Sản lượng dự kiến khoảng 95.068 tấn, chỉ bằng khoảng một nửa năm 2025, do thời tiết. Vải sớm có từ khoảng 25/5, chính vụ từ khoảng 10/6. Giá vải sớm tại vườn có lúc lên tới 120.000đ/kg. Vì vậy, đừng đi với kỳ vọng vải rẻ; hãy coi đây là chuyến xem vườn và ăn vải tươi tại chỗ.

Đầu tháng 6, HTX Du lịch Đồng Dao có tổ chức chương trình du lịch mùa vải. Nếu muốn vào vườn hái, bạn nên hỏi trước vì mỗi năm lịch thu hoạch lệch vài ngày theo thời tiết. Ngoài vải, vùng này còn có mỳ Chũ làm từ gạo bao thai ở xã Nam Dương, mất khoảng 36 giờ cho một mẻ, nhãn hiệu được bảo hộ ở 5 nước.

Hồ Cấm Sơn nằm ở vùng Lục Ngạn cũ, giáp Lạng Sơn. Xã mới mang tên xã Cấm Sơn cũ là xã Tân Sơn (gộp Cấm Sơn và Tân Sơn); lòng hồ còn trải qua một số xã khác. Hồ dài khoảng 30 km, chỗ hẹp khoảng 200 m, chỗ rộng tới 7 km, sâu tới 47 m. Diện tích khoảng 2.600 ha, mùa lũ lên khoảng 3.000 ha, có nhiều đảo.

Quanh hồ có người Nùng, Tày, Kinh sinh sống. Theo nguồn du lịch chính thức, một chuyến đi tới đây năm 1971 đã gợi cảm hứng cho bài hát “Hồ trên núi”. Hồ cũng là nguồn nước sinh hoạt, nên hãy giữ sạch khi đi thuyền.

• Dịch vụ còn sơ khai: có thuyền đưa khách, một đảo có chỗ ăn nghỉ, một số hộ làm du lịch cộng đồng.
• Thời điểm đẹp nhất là tháng 6–7, có thể ghép với mùa vải.
• Chúng tôi chưa xác minh được “cá Cấm Sơn” như một đặc sản có thương hiệu, nên không giới thiệu món cụ thể.

Cụm này không hợp chuyến đi trong ngày từ Hà Nội. Chúng tôi chưa có số đo quãng đường đáng tin, nhưng riêng từ TP Bắc Giang cũ tới Khuôn Thần đã 40–50 km. Đi rồi về ngay, bạn sẽ ngồi xe gần hết ngày.

Không nên đi nếu bạn cần khách sạn tiện nghi gần hồ. Quanh Khuôn Thần và Cấm Sơn, chúng tôi chưa tìm được cơ sở lưu trú có tên đang hoạt động qua nguồn tin cậy; Chũ chủ yếu có nhà nghỉ bình dân dọc quốc lộ 31, theo một số nguồn. Mùa vải là mùa nóng, lại có mưa rào; đường vào vườn có thể lầy. Năm mất mùa như 2026, vải ít và đắt. Ngoài mùa vải và mùa lễ, vùng này yên, nhưng quán ăn và thuyền có thể không phục vụ thường xuyên, nên hỏi trước.

• Tránh ngày mưa to nếu định đi thuyền trên hồ Cấm Sơn.
• Tuần lễ Yên Thế (quanh 16/3 dương lịch) và lễ Suối Mỡ đầu tháng Tư âm lịch đông hơn hẳn ngày thường.