Đền Đô, Đình Bảng và chùa Phật Tích

Đền Đô còn gọi là đền Lý Bát Đế. Theo tài liệu về di tích, đền khởi công ngày 3/3/1030 dưới thời vua Lý Thái Tông. Khuôn viên rộng khoảng 31.250 m², bố cục kiểu “nội công ngoại quốc”, tức trong là hình chữ công, ngoài là hình chữ quốc, mô phỏng một kinh đô thu nhỏ.

Đền được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1991. Năm 2014, đền cùng khu lăng mộ các vua Lý được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Đền cũ từng bị phá; sau năm 1948, bài vị tám vua được đưa về thờ tạm ở đình Đình Bảng. Công trình bạn thấy hôm nay là đền đã được phục dựng. Chúng tôi chưa xác minh được năm phục dựng cụ thể, nên không ghi ở đây.

• Đi từ cổng vào theo trục chính, đừng chỉ dừng ở sân trước. Khuôn viên có nhiều lớp sân và nhà bên trong.
• Đây là nơi thờ tự. Mặc quần áo kín vai, kín gối; nói nhỏ trong khu điện thờ.
• Buổi sáng ngày thường thường vắng, ánh sáng dịu, hợp để xem chạm khắc.

Chùa Phật Tích, tên chữ là Vạn Phúc tự, có dấu tích từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 10. Trong khoảng 1057–1066, vua Lý Thánh Tông cho dựng chùa và một tòa tháp lớn. Ngày 31/12/2014, chùa được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2408/QĐ-TTg.

Chùa giữ hai bảo vật quốc gia. Thứ nhất là pho tượng A Di Đà bằng đá xanh thời Lý, thế kỷ 11. Hai nguồn ghi số đo hơi khác nhau: một nguồn ghi tượng cao 1,87 m, cả bệ 2,87 m; nguồn khác ghi 1,86 m, cả bệ 2,69 m. Thứ hai là bộ 10 linh thú bằng đá đặt thành hàng trước chùa.

Hội chùa Phật Tích vào mùng 4 Tết, còn gọi là hội hoa mẫu đơn. Những ngày đầu năm, đường lên chùa khá đông. Nếu chỉ muốn xem tượng và linh thú đá, hãy đến vào ngày thường ngoài tháng Giêng.

Hội Đền Đô kéo dài từ 14 đến 16 tháng Ba âm lịch, không chỉ riêng ngày 15. Ngày 15/3 là ngày kỷ niệm Lý Công Uẩn lên ngôi năm Canh Tuất 1010. Năm 2026, hội rơi vào 30/4 đến 2/5 dương lịch, trùng kỳ nghỉ lễ, nên càng đông.

Nghi thức chính là rước kiệu từ chùa Ứng Tâm về đền. Theo báo chí năm 2026, đoàn rước dài hàng km. Đứng xem rước thì nên chọn chỗ từ sớm ven đường làng, tránh chen vào sân đền lúc kiệu về.

Năm 2025 có tàu du lịch di sản Hà Nội – Từ Sơn, đón khoảng 24.000 khách sau hai tháng đầu. Mùa hội Đền Đô 2026, tàu chạy cuối tuần hai chuyến mỗi ngày. Lịch tàu thay đổi theo đợt, bạn nên kiểm tra lại trước khi đi.

Từ Hà Nội, cách dễ nhất là taxi hoặc xe công nghệ: GrabBike đã có ở khu vực Từ Sơn từ tháng 11/2025, Xanh SM có mặt ở Bắc Ninh từ năm 2023. Theo một số nguồn, buýt nội tỉnh tuyến 5 Lim – Phật Tích – Đền Đô chạy khoảng 6h–18h, nối cả ba điểm trong cụm; bạn nên hỏi lại lịch chạy. Tuyến xe khách và buýt từ Hà Nội xem ở trang xe khách đến Bắc Ninh và cách đi đến Bắc Ninh.

bacninh.info không bán tour. Theo tìm hiểu tháng 9/2026, các công ty sau có tour ghé cụm này:

• Du Lịch Việt: tour 1 ngày từ Hà Nội gồm Đền Đô, đền Bà Chúa Kho, chùa Dâu, chùa Bút Tháp; giá để “liên hệ”.
• PYS Travel: tour 1 ngày đền Bà Chúa Kho – chùa Phật Tích – chùa Dâu; giá để “liên hệ”.
• Saigontourist: tour Hà Giang – Cao Bằng – Lạng Sơn 5 ngày 4 đêm, ngày cuối ghé Đền Đô trên đường về Hà Nội.

Địa chỉ và cách liên hệ các công ty xem ở trang công ty du lịch. Nếu định đi đúng mùa hội, xem thêm lịch lễ hội Bắc Ninh.